Uyku bozuklukları; uykuya dalma, uykuyu sürdürme, gece boyunca solunum, hareketler veya gündüz uyanıklığı ile ilgili farklı sorunları kapsayan geniş bir gruptur. Her uyku sorunu aynı nedene bağlı değildir; nörolojik, psikiyatrik, solunumsal, metabolik veya yaşam tarzıyla ilişkili etkenler rol oynayabilir.
En sık görülen uyku sorunları
- Uykusuzluk (insomnia)
- Gündüz aşırı uykululuk
- Obstrüktif uyku apnesi
- Huzursuz bacak sendromu
- Parasomniler
- Narkolepsi ve diğer santral aşırı uykululuk bozuklukları
- Uyku-uyanıklık ritmi bozuklukları
Uykusuzluk (insomnia) nedir?
Uykusuzluk; uyku için yeterli fırsat olduğu halde uykuya dalmada güçlük, sık uyanma, erken uyanma veya dinlendirici olmayan uyku ile birlikte gündüz işlevlerinde bozulma olmasıdır. Stres, düzensiz uyku alışkanlıkları, bazı ilaçlar, depresyon ve anksiyete gibi durumlar uykusuzluğu etkileyebilir.
Kronik uykusuzlukta tedavinin temel yaklaşımlarından biri bilişsel davranışçı terapi temelli uyku düzenlemeleridir. İlaç kullanımı gerektiğinde hastanın yaşı, eşlik eden hastalıkları ve diğer ilaçları göz önünde bulundurularak hekim tarafından planlanır.
Gündüz aşırı uykululuk neden olur?
Yetersiz uyku, uyku apnesi, bazı ilaçlar, vardiyalı çalışma, depresyon, narkolepsi ve farklı nörolojik veya sistemik hastalıklar gündüz aşırı uykululuğa yol açabilir. Özellikle araç kullanırken veya iş sırasında istemsiz uyuklama güvenlik açısından önemlidir ve değerlendirme gerektirir.
Uyku apnesi nedir?
Obstrüktif uyku apnesinde uyku sırasında üst solunum yolunun tekrarlayan şekilde daralması veya kapanması nedeniyle solunum olayları oluşur. Yüksek sesli horlama, tanıklı nefes durmaları, gece sık uyanma, sabah baş ağrısı ve gündüz uykululuk görülebilir.
Uyku apnesinin tanısı ve tedavisi çoğu zaman uyku tıbbı, göğüs hastalıkları ve gerektiğinde kulak burun boğaz gibi alanların birlikte değerlendirmesini gerektirir. Tedavi; kilo yönetimi, pozisyonel önlemler, pozitif hava yolu basıncı (PAP) cihazları, ağız içi apareyler veya seçilmiş hastalarda cerrahi yaklaşımları içerebilir.
Huzursuz bacak sendromu
Huzursuz bacak sendromunda özellikle akşam ve dinlenme sırasında bacaklarda rahatsız edici hisler ve hareket ettirme isteği ortaya çıkabilir. Demir eksikliği, bazı ilaçlar ve farklı tıbbi durumlar yakınmaları etkileyebilir.
Huzursuz bacak sendromu hakkında ayrıntılı bilgi
Uyku bozuklukları nasıl değerlendirilir?
Değerlendirmede uyku saatleri, horlama, tanıklı apne, gündüz uykululuk, kullanılan ilaçlar, kafein-alkol tüketimi ve eşlik eden hastalıklar sorgulanır. Bazı hastalarda uyku günlüğü, aktigrafi, gece uyku testi (polisomnografi) veya gündüz uykululuk testleri gerekebilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; kişisel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez.
