Vertigo Nedir?
Vertigo, kişinin kendisinin veya çevresinin dönüyor ya da hareket ediyor gibi algılandığı bir baş dönmesi türüdür. Baş dönmesi ise daha geniş bir kavramdır; sersemlik, dengesizlik, bayılacak gibi olma veya boşlukta yürüme hissi de hastalar tarafından “baş dönmesi” olarak tarif edilebilir.
Baş Dönmesinin Sık Nedenleri
Baş dönmesinin kaynağı iç kulak ve denge sistemi, beyin-sinir sistemi, kalp-damar sistemi, kullanılan ilaçlar veya metabolik durumlar olabilir. Bu nedenle her baş dönmesi aynı şekilde değerlendirilmez.
Benign Paroksismal Pozisyonel Vertigo (BPPV)
BPPV, başın belirli pozisyonlarıyla tetiklenen, genellikle kısa süren dönme ataklarıyla seyreder. Yatakta dönme, yataktan kalkma veya başı yukarı-aşağı hareket ettirme yakınmayı başlatabilir. Tanıda pozisyon testleri kullanılır; uygun hastalarda kanalit yeniden konumlandırma manevraları tedavide etkili olabilir.
Vestibüler Nörit
Vestibüler nöritte saatler veya günler sürebilen belirgin vertigo, bulantı ve dengesizlik görülebilir. Genellikle yeni işitme kaybı beklenmez. Tedavi hastanın klinik durumuna göre semptom kontrolü ve vestibüler rehabilitasyonu içerebilir.
Meniere Hastalığı
Meniere hastalığında tekrarlayan vertigo ataklarına dalgalanan işitme kaybı, kulakta dolgunluk veya çınlama eşlik edebilir. İşitme yakınmalarının varlığı ayırıcı tanı açısından önemlidir ve kulak burun boğaz değerlendirmesi gerekebilir.
Nörolojik Nedenler
İnme, multipl skleroz, migren ve bazı diğer merkezi sinir sistemi hastalıkları baş dönmesi veya dengesizliğe neden olabilir. Özellikle yeni nörolojik belirtilerin eşlik ettiği vertigo merkezi nedenler açısından dikkatle değerlendirilmelidir.
Hangi Baş Dönmeleri Acil Değerlendirme Gerektirir?
Yeni başlayan şiddetli baş dönmesine aşağıdaki bulgulardan biri eşlik ediyorsa acil sağlık hizmeti değerlendirmesi gerekir:
- Kol veya bacakta güçsüzlük ya da uyuşma
- Konuşma bozukluğu veya yüz asimetrisi
- Çift görme veya yeni görme kaybı
- Ayakta duramayacak kadar belirgin dengesizlik
- Yeni ve çok şiddetli baş ağrısı
- Bilinç değişikliği
Vertigo Tanısı Nasıl Konur?
Tanı ayrıntılı öykü ve muayene ile başlar. Baş dönmesinin süresi, pozisyonla ilişkisi, işitme belirtileri ve eşlik eden nörolojik bulgular değerlendirilir. Göz hareketleri, denge-yürüme muayenesi ve gerektiğinde pozisyon testleri yapılabilir.
Her vertigoda beyin MR veya BT gerekmez. Klinik bulgular merkezi bir neden düşündürüyorsa görüntüleme ve diğer nörolojik incelemeler planlanabilir. İşitme kaybı veya kulak yakınmaları varsa odyolojik ve kulak burun boğaz değerlendirmesi gerekebilir.
Vertigo Tedavisi
Tedavi altta yatan nedene göre değişir. BPPV’de uygun manevralar, vestibüler nöritte semptomatik tedavi ve rehabilitasyon, Meniere hastalığında ise işitme ve denge sistemi odaklı yaklaşım gerekebilir. Merkezi nedenlerde tedavi ilgili nörolojik hastalığa göre planlanır.
Baş dönmesini baskılayan bazı ilaçların uzun süre ve kontrolsüz kullanımı vestibüler telafiyi geciktirebileceğinden ilaç süresi ve seçimi hekim tarafından belirlenmelidir.
Nörolojik muayene hakkında bilgi
Muayenehane ve iletişim bilgileri
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; kişisel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez.
