Nörolojik muayene, beyin, omurilik, çevresel sinirler ve kaslarla ilişkili yakınmaların değerlendirilmesinde temel aşamadır. Muayene; hastanın öyküsü, bilinç ve bilişsel işlevleri, kraniyal sinirleri, kas gücü, duyu sistemi, refleksleri, denge ve yürüme özellikleri gibi farklı başlıklardan oluşur. Hangi bölümlerin daha ayrıntılı değerlendirileceği hastanın yakınmasına göre değişir.
Nörolojik muayene neden yapılır?
Baş ağrısı, baş dönmesi, uyuşma, güç kaybı, titreme, yürüme bozukluğu, unutkanlık, nöbet, denge kaybı veya hareketlerde yavaşlama gibi yakınmalarda nörolojik muayene, olası problemin sinir sisteminin hangi bölümünden kaynaklanabileceğini anlamaya yardımcı olur. Muayene bulgularına göre MR, BT, EEG, EMG veya laboratuvar incelemeleri gibi ek tetkiklere ihtiyaç olup olmadığı değerlendirilir.
Nörolojik öykü alma
Nörolojik değerlendirme hastanın şikâyetinin ayrıntılı olarak dinlenmesiyle başlar. Yakınmanın ne zaman başladığı, ani mi yoksa yavaş mı geliştiği, zaman içinde değişip değişmediği, eşlik eden belirtiler, kullanılan ilaçlar ve geçirilmiş hastalıklar değerlendirilir.
Öykü sırasında özellikle şu bilgiler önem taşır:
- Şikâyetin başlangıç zamanı ve süresi
- Belirtilerin tek taraflı mı çift taraflı mı olduğu
- Yakınmanın sürekli mi aralıklı mı olduğu
- Tetikleyen veya azaltan durumlar
- Eşlik eden baş ağrısı, görme bozukluğu, konuşma bozukluğu, uyuşma veya güç kaybı
- Kullanılan ilaçlar ve diğer hastalıklar
Bilinç ve bilişsel işlevlerin değerlendirilmesi
Gerektiğinde hastanın bilinç düzeyi, yönelimi, dikkat ve hafıza işlevleri, konuşması ve dili değerlendirilir. Unutkanlık, kafa karışıklığı veya konuşma bozukluğu gibi yakınmalarda bu bölüm daha ayrıntılı yapılabilir.
Kraniyal sinir muayenesi
Görme, göz hareketleri, yüz duyusu ve mimikleri, işitme, yutma ve dil hareketleri gibi işlevler kraniyal sinir muayenesinin parçalarıdır. Hastanın yakınmasına göre görme alanı, göz bebeklerinin ışığa yanıtı ve göz hareketleri gibi bulgular değerlendirilebilir.
Kas gücü, duyu ve refleksler
Motor sistem muayenesinde kas gücü, kas tonusu ve istemsiz hareketler incelenir. Duyu muayenesinde dokunma, ağrı, sıcaklık, titreşim ve pozisyon duyusu gibi farklı duyusal işlevler değerlendirilebilir. Refleks muayenesi ise sinir yollarının işlevi hakkında bilgi sağlar.
Denge, koordinasyon ve yürüme
Yürüme şekli, denge, ince hareketlerin koordinasyonu ve gerektiğinde serebellar testler değerlendirilir. Parkinson hastalığı ve diğer hareket bozukluklarında yürüme, kol salınımı, dönüşler ve hareket hızı özellikle önemlidir.
Muayene sonrasında ne olur?
Nörolojik muayene bulguları, hastanın öyküsüyle birlikte değerlendirilir. Her hastada görüntüleme veya ileri test gerekmez. Gerekli görülen durumlarda EEG, EMG, MR, BT veya laboratuvar incelemeleri planlanabilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kişisel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez.
